મહાત્મા ગાંધીનું 1922નું અસંમત નિવેદનદિલ્હીના વિરોધ પ્રદર્શનમાં ગુંજવે છે
દિલ્હીમાં સંયમ અને બંધારણીય અધિકારોની માંગ કરતા યુવા પ્રદર્શનકારીઓએ સુરક્ષા પ્રતિબંધ વચ્ચે શાંતિપૂર્ણ અસંમતિ પર મહાત્મા ગાંધીના 1922ના અદાલતી નિવેદનની સમાંતરતા દર્શાવી છે.
Ebenezer News Explainer DeskExplainers are written from our published summary and its cited sources, then checked against them.11 Oct 2026, 09:56 amUpdated 48 min ago4 min readIndiaIndia
મહાત્મા ગાંધીનું 1922નું અસંમત નિવેદન દિલ્હીના વિરોધ પ્રદર્શનમાં ગુંજવે છે
દિલ્હીમાં યુવા પ્રદર્શનકારીઓ, જેમણે સુરક્ષા નિર્માણ વચ્ચે નિષ્ક્રિય પ્રતિકારની હાકલ કરી હતી, તેમની અટકાયત કરવામાં આવી છે. તેમની ક્રિયાઓ અને સંયમ અને બંધારણીય અધિકારોની માંગણીઓ મહાત્મા ગાંધીના શાંતિપૂર્ણ અસંમતિ દ્વારા સત્તાનો સામનો કરવા પરના 1922ના અદાલતી નિવેદનને પ્રતિધ્વનિત કરે છે.
દિલ્હીમાં યુવા પ્રદર્શનકારીઓની અટકાયત
યુવા પ્રદર્શનકારીઓની રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં અટકાયત કરવામાં આવી હતી. તેમણે નિષ્ક્રિય પ્રતિકારની હાકલ કરી હતી. આ સુરક્ષા દળોના નોંધપાત્ર નિર્માણ વચ્ચે થયું હતું.
પ્રદર્શનકારીઓ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા હતા. તેઓ સંયમ અને બંધારણીય અધિકારોની પણ માંગ કરી રહ્યા હતા. તેમની ક્રિયાઓ તેમના અટકાયત તરફ દોરી ગઈ.
હવે ગાંધીજીના શબ્દો કેમ મહત્ત્વ ધરાવે છે
મહાત્મા ગાંધીના અસંમતિ પર 1922 ના અદાલતી નિવેદનને યાદ કરવામાં આવી રહ્યું છે. દિલ્હીમાં વર્તમાન વિરોધ પ્રદર્શન સત્તા સામેના તેમના સંઘર્ષના પાસાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પ્રદર્શનકારીઓની બંધારણીય અધિકારો અને શાંતિપૂર્ણ પ્રતિકારની માંગ ગાંધીની ફિલસૂફી સાથે ગુંજવે છે.
ગાંધીજીના વલણમાં એ વાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો કે સ્નેહનું નિર્માણ કે નિયમન કાયદા દ્વારા કરી શકાતું નથી. તેમણે હિંસા ભડકાવ્યા વિના અસંતોષ વ્યક્ત કરવાની સ્વતંત્રતા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે એ પણ ભાર મૂક્યો હતો કે અહિંસાનો અર્થ અસહકાર માટે દંડની સ્વૈચ્છિક રજૂઆત થાય છે.
આ સિદ્ધાંતો લોકશાહી અભિવ્યક્તિ માટે મૂળભૂત છે. તેઓ રાજ્ય સત્તા સામે પણ શાંતિપૂર્વક ફરિયાદો વ્યક્ત કરવાના અધિકારને રેખાંકિત કરે છે.
વાણી અને અભિવ્યક્તિનો અધિકાર.
સંગઠન અને શાંતિપૂર્ણ સભાનો અધિકાર.
શાંતિપૂર્ણ વિરોધ દ્વારા ફરિયાદો જાહેર કરવાનો અધિકાર.
અમે અહીં કેવી રીતે આવ્યા
મહાત્મા ગાંધીએ 18 માર્ચ, 1922ના રોજ વસાહતી અદાલતમાં પોતાનું નિવેદન આપ્યું હતું. તેમના જર્નલ'યંગ ઇન્ડિયા'માં પ્રકાશિત થયેલા લેખો માટે તેઓ ટ્રાયલ પર હતા. તેમણે અને તેમના સંપાદકે દોષ સ્વીકાર્યો અને તેમને છ મહિનાની સજા મળી.
ગાંધીનું નિવેદન રાજદ્રોહની સુનાવણી દરમિયાન આવ્યું હતું. તેઓ અસંમતિ વ્યક્ત કરવાના અધિકારનો બચાવ કરી રહ્યા હતા. તેમણે અહિંસક અસહકાર અને હિંસક ક્રિયાઓ વચ્ચે તફાવત કર્યો હતો.
આઝાદી પછીના ભારતમાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે ગાંધીજીના અસંતોષની ભાવનાને જાળવી રાખી છે. બંધારણની કલમ 19 મુક્ત ભાષણ, અભિવ્યક્તિ, સંગઠન અને શાંતિપૂર્ણ સભાના અધિકારો પ્રદાન કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે પુષ્ટિ કરી છે કે જાહેર શેરીઓ મંતવ્યો વ્યક્ત કરવા માટે કુદરતી સ્થળો છે. જ્યારે જાહેર વ્યવસ્થા માટે વાજબી પ્રતિબંધો માન્ય છે, ત્યારે મનસ્વી પ્રતિબંધો નથી.
1972ના સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે બંધારણની શરૂઆત પછી વાજબી પ્રતિબંધો સિવાય ભેગા થવાનો અધિકાર સંક્ષિપ્ત કરી શકાતો નથી.
2016માં, સુપ્રીમ કોર્ટે પુનરાવર્તન કર્યું હતું કે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ એક મૂળભૂત અધિકાર છે. તેણે સંગઠિત, અહિંસક વિરોધ માર્ચને ભારતની સ્વતંત્રતા માટેના સંઘર્ષમાં મુખ્ય હથિયાર તરીકે માન્યતા આપી હતી.
આગળ શું થાય છે
દિલ્હીની વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં અટકાયત કરાયેલા પ્રદર્શનકારીઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમની અટકાયત જાહેર વ્યવસ્થા અને મૂળભૂત અધિકારો વચ્ચેના સંતુલન વિશે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
ભવિષ્યની કાર્યવાહીમાં અટકાયત માટે કાનૂની પડકારો સામેલ હોઈ શકે છે. આ શાંતિપૂર્ણ સભા અને અભિવ્યક્તિના બંધારણીય અધિકારો પર આધારિત હોઈ શકે છે.
અટકાયત કરાયેલા પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા અથવા તેમના વતી દાખલ કરવામાં આવેલી કોઈપણ કાનૂની અરજીઓ પર નજર રાખો.
સંયમ અને બંધારણીય અધિકારોની માંગણીઓને સત્તાવાળાઓ કેવી રીતે પ્રતિસાદ આપે છે તેનું અવલોકન કરો.
વિરોધ અધિકારો અંગે ન્યાયિક સંસ્થાઓના કોઈપણ વધુ નિવેદનો પર નજર રાખો.
એક નજરમાં મુખ્ય હકીકતો
દિલ્હીમાં યુવા પ્રદર્શનકારીઓની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.
તેમણે સુરક્ષા નિર્માણ વચ્ચે નિષ્ક્રિય પ્રતિકારની હાકલ કરી હતી.
પ્રદર્શનકારીઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી હતી.
તેમની ક્રિયાઓ મહાત્મા ગાંધીના અસંમતિ પર 1922ના અદાલતી નિવેદનનો પડઘો પાડે છે.
ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે કાયદા દ્વારા સ્નેહનું નિર્માણ કે નિયમન કરી શકાતું નથી.
તેમણે હિંસા ભડકાવ્યા વિના અસંતોષ વ્યક્ત કરવાની સ્વતંત્રતા પર ભાર મૂક્યો.
ભારતીય બંધારણ મુક્ત ભાષણ અને શાંતિપૂર્ણ સભાના અધિકારો પ્રદાન કરે છે.
