ભારતે 13 નવેમ્બર, 2026ના રોજ યુએન જનરલ એસેમ્બલી ઠરાવની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું, જેમાં મૃત્યુદંડ પર વૈશ્વિક મોકૂફીની માંગ કરવામાં આવી હતી. આ ભારતને ફાંસી અટકાવવાની હાકલનો વિરોધ કરતા રાષ્ટ્રોના જૂથમાં મૂકે છે, જ્યારે ઠરાવમાં 2025માં વૈશ્વિક સ્તરે નોંધાયેલા ફાંસીની સજાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધવામાં આવ્યો હતો.
સરળ વિગતો
- 133 દેશોએ ઠરાવની તરફેણમાં મતદાન કર્યું
- ભારત સહિત 33 દેશોએ તેની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું
- 16 દેશો મતદાનથી દૂર રહ્યા
- મેક્સિકોએ 13 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ઠરાવ રજૂ કર્યો હતો.
- 193 સભ્યોની યુએન જનરલ એસેમ્બલીમાં મતદાન થયું હતું
યુએન જનરલ એસેમ્બલીમાં મતદાન
યુએન જનરલ એસેમ્બલીએ શુક્રવાર, 13 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ ઠરાવને અપનાવ્યો હતો. તે મેક્સિકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેનું શીર્ષક'મૃત્યુદંડના ઉપયોગ પર મોરાટોરિયમ'હતું.
મત નોંધવામાં આવ્યો હતો, જેમાં 133 દેશોએ તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું. ત્રીસ દેશોએ ઠરાવની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું, જ્યારે 16 લોકોએ મતદાનમાં ભાગ લીધો ન હતો.
ભારત તે 33 દેશોમાં સામેલ હતું, જેમણે આ પગલાની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું. બહેરીન, ચીન, ઇજિપ્ત, ઈરાન, ઈરાક, જાપાન, કુવૈત, માલદીવ, ઓમાન, પાકિસ્તાન, કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને યુ. એસ. એ આ પગલાની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું.
ભારત માટે આ વલણ કેમ મહત્વનું છે
આ મત મૃત્યુદંડ પર વૈશ્વિક ચર્ચામાં ભારતની સ્થિતિને પ્રકાશિત કરે છે. જ્યારે ઘણા દેશો મૃત્યુદંડને મર્યાદિત કરવાનું સમર્થન કરે છે, ત્યારે ભારત પોતાનું કાનૂની માળખું જાળવી રાખે છે.
આ ઠરાવ પોતે જ તમામ દેશોના પોતાની કાનૂની પ્રણાલીઓ વિકસાવવાના અધિકારની પુષ્ટિ કરે છે. આમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર યોગ્ય કાનૂની દંડ નક્કી કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ પરિણામ માનવ અધિકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદામાં સામેલ કેટલાક જૂથોને અસર કરે છે. તે નાબૂદીવાદી અને જાળવણીવાદી રાજ્યો વચ્ચે સતત વિભાજનનો સંકેત આપે છે.
- વૈશ્વિક અમલ વલણો પર નજર રાખતી માનવ અધિકાર સંસ્થાઓ
- આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના ધોરણો સાથે વ્યવહાર કરતા કાનૂની વ્યાવસાયિકો
- ભારતની વિદેશ નીતિના વલણથી ચિંતિત નાગરિકો
- માનવાધિકારના ધોરણોના પાલન પર નજર રાખતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ
વૈશ્વિક ચર્ચા કેવી રીતે આ બિંદુએ પહોંચી
આ ઠરાવમાં મૃત્યુદંડની સતત અરજી અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. તેમાં 2025માં નોંધાયેલ ફાંસીની સજાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધવામાં આવ્યો હતો.
ફાંસીની સજાના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવા તરફના વ્યાપક વૈશ્વિક વલણ છતાં આ બન્યું. લખાણમાં તમામ રાજ્યોને ફાંસી પર પ્રતિબંધ સ્થાપિત કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.
મૃત્યુદંડને નાબૂદ કરવાનો અંતિમ ધ્યેય દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. તે એવા રાજ્યોને પણ પૂછવામાં આવ્યો હતો કે જેમણે પહેલેથી જ દંડને નાબૂદ કરી દીધો છે, તેઓ તેને ફરીથી રજૂ ન કરે.
આ ઠરાવમાં સંવેદનશીલ જૂથો માટે ચોક્કસ રક્ષણોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની વ્યક્તિઓ માટે મૃત્યુદંડને મર્યાદિત કરવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી.
તેમાં સગર્ભા સ્ત્રીઓ, માનસિક અથવા બૌદ્ધિક અક્ષમતા ધરાવતી વ્યક્તિઓ અને વૃદ્ધ વ્યક્તિઓ માટે પ્રતિબંધો પણ લક્ષ્યાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાં એવા ગુનાઓની સંખ્યામાં ઘટાડો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો કે જેના માટે મૃત્યુદંડ લાદવામાં આવી શકે છે.
ઠરાવ માટે આગળ શું થાય છે
ઠરાવ બિન-બંધનકર્તા છે, એટલે કે તે દેશોને તેમના કાયદા બદલવા માટે દબાણ કરતું નથી. જો કે, તે રાજદ્વારી સૂર નક્કી કરે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય અભિપ્રાયને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ભારત તેના સ્થાનિક કાયદાઓ અનુસાર મૃત્યુદંડ લાગુ કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. અન્ય રાષ્ટ્રો મોરેટોરિયમ કૉલ સાથે સંરેખિત થવા માટે રાજદ્વારી દબાણનો સામનો કરી શકે છે.
- માનવ અધિકારો પર ભવિષ્યની યુએન જનરલ એસેમ્બલી ચર્ચાઓ માટે જુઓ
- જો 33 વિરોધી રાષ્ટ્રોમાંથી કોઈ તેમનું વલણ બદલે છે કે કેમ તેનું નિરીક્ષણ કરો
- વધુ વલણો માટે 2026માં અમલની સંખ્યાઓ પરના અહેવાલોનું નિરીક્ષણ કરો
- મૃત્યુદંડ અંગે ભારતમાં સ્થાનિક કાનૂની ચર્ચાઓ શોધો
રિયાલિટી ચેક
ઠરાવ બંધનકર્તા સંધિ નથી, તેથી તે કાયદેસર રીતે ભારતને ફાંસી રોકવા માટે મજબૂર કરી શકતું નથી. તે મુખ્યત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાના નિવેદન તરીકે કામ કરે છે.
ભારતનો મત કાનૂની સ્થિતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે કે મૃત્યુદંડ એ સ્થાનિક અધિકારક્ષેત્રની બાબત છે. ઠરાવ દેશોના પોતાના કાનૂની પ્રણાલીઓ વિકસાવવાના અધિકારને સ્વીકારે છે.
કોણે ખરીદવું જોઈએ અને કોણે છોડવું જોઈએ
આ સમજાવનાર એવા વાચકો માટે ઉપયોગી છે જેઓ ભારતના યુ. એન. મતના રાજદ્વારી સંદર્ભને સમજવા માંગે છે. તે ભારતીય કાયદાઓનું કાનૂની વિશ્લેષણ નથી.
- આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને યુએન પ્રક્રિયાઓમાં રસ ધરાવતા વાચકો
- વૈશ્વિક માનવાધિકારના પ્રવાહોનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ
- ભારતની વિદેશ નીતિના નિર્ણયોનું પાલન કરતા નાગરિકો
- મૃત્યુદંડના કેસો પર વિગતવાર કાનૂની સલાહ માંગતા વાચકો
- જેઓ આ મુદ્દા પર પક્ષપાતી રાજકીય અભિપ્રાય શોધી રહ્યા છે
ચુકાદો
યુએન મોરેટોરિયમ વિરુદ્ધ ભારતનો મત મૃત્યુદંડ સંબંધિત સાર્વભૌમ કાનૂની નિર્ણયો પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે. જ્યારે ઠરાવમાં ફાંસીની સજાઓમાં વધારો નોંધવામાં આવ્યો હતો, તે બિન-બંધનકર્તા ભલામણ છે. વાચકોએ આને કાનૂની આદેશને બદલે રાજદ્વારી સંકેત તરીકે જોવું જોઈએ.
એક નજરમાં મુખ્ય હકીકતો
- 133 દેશોએ મોરેટોરિયમ ઠરાવની તરફેણમાં મતદાન કર્યું
- ભારત સહિત 33 દેશોએ ઠરાવની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું
- 16 દેશો નોંધાયેલા મતથી દૂર રહ્યા
- મેક્સિકો દ્વારા 13 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ઠરાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો
- લખાણમાં સગીર અને નબળા જૂથો માટે ફાંસી પર પ્રતિબંધ મૂકવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી.
Read the news report this explainer is based on: India votes against UNGA resolution calling for global moratorium on death penalty.
Source: Ebenezer News Explainer Desk · Ebenezer News Explainer Desk. Published 15 Nov 2026, 05:32 am.
